به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، محمدامین الله‌داد، رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، در نشست اعلام ارزیابی عملکرد پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایران در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، با تشریح آخرین آمار فعالیت سکوهای داخلی، از افزایش نقش این سکوها در حوزه‌های رسانه، سرگرمی و اقتصاد دیجیتال کشور خبر داد.
وی با اشاره به رویکرد جدید مرکز ملی فضای مجازی در پایش محتوای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی اظهار کرد: رصد محتوایی به‌صورت مستمر در چهار محور اخبار نظامی، سیاسی و دیپلماتیک، اقتصاد و معیشت و همچنین موضوعات فرهنگی و اجتماعی انجام می‌شود و گزارش‌های دوره‌ای آن در اختیار مسئولان و افکار عمومی قرار می‌گیرد.
الله‌داد افزود: سکوهای ایرانی به‌تدریج جایگاه مهم‌تری در میان کاربران پیدا کرده‌اند و فعالیت آن‌ها دیگر محدود به تبادل پیام نیست، بلکه به بستری برای انتشار محتوا، سرگرمی و انجام فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شده است. شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی پایدار و حضور مستمر کاربران نیز به ایجاد مخاطبان وفادار برای این سکوها کمک کرده است.
تولید ۶۱۶ میلیون محتوا در پنج سکوی داخلی
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با تشریح آمار تولید محتوا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داخلی گفت: در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، در مجموع ۶۱۶ میلیون محتوا در پنج سکوی روبیکا، ایتا، بله، سروش‌پلاس و ویراستی تولید شده است.
به گفته وی، این مجموعه شامل چهار سکوی پیام‌رسان و یک شبکه اجتماعی متنی است که روبیکا نیز به‌عنوان سکویی با قابلیت انتشار محتوای ویدیویی در میان آن‌ها قرار دارد.
الله‌داد درباره تعداد صفحات و کانال‌های فعال عمومی در این سکوها گفت: حدود ۵۱۲ هزار صفحه و کانال در روبیکا، ۲۹۸ هزار و ۵۰۰ صفحه در ایتا، ۲۶ هزار صفحه در بله، ۲۹ هزار صفحه در سروش‌پلاس و ۱۱۵ هزار صفحه فعال در ویراستی وجود دارد.
وی تأکید کرد: این آمار صرفاً مربوط به صفحات و کانال‌های عمومی است و کانال‌های خصوصی، پیام‌های شخصی و سایر ارتباطات غیرعمومی در محاسبات لحاظ نشده‌اند.
به گفته رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، آمارهای اعلام‌شده بر اساس رصد مستقیم این مرکز و داده‌های جداگانه دریافت‌شده از سکوها استخراج شده‌اند و ارقام ارائه‌شده حداقلی هستند؛ بنابراین، میزان واقعی فعالیت‌ها و رویدادهای ثبت‌شده می‌تواند بیشتر از ارقام اعلام‌شده باشد.
روبیکا در صدر بازدیدها؛ اختلاف میانگین بازدید محتوا در سکوها
الله‌داد با اشاره به میزان بازدید محتوا در پیام‌رسان‌های داخلی گفت: در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، محتوای منتشرشده در روبیکا ۷۸۰ میلیارد بازدید و محتوای ایتا ۸۷ میلیارد بازدید ثبت کرده است.
وی توضیح داد: این آمار بر اساس تعداد بازدیدها و میزان مشاهده محتوا و اخبار منتشرشده محاسبه شده است. همچنین، با توجه به حجم بالای محتوای ویدیویی در روبیکا، میزان بازدید این سکو در مقایسه با برخی دیگر از پلتفرم‌ها بیشتر است.
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی در ادامه، میانگین بازدید هر محتوا در چهار سکوی داخلی را تشریح کرد و گفت: روبیکا به‌طور متوسط برای هر محتوا ۳۴۲۷ بازدید، بله ۱۷۱۴ بازدید، ایتا ۳۶۶ بازدید و سروش‌پلاس ۶۵ بازدید ثبت کرده است.
وی افزود: میزان بازدید به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی عملکرد یک سکو نیست؛ چراکه هر پلتفرم مخاطبان و ویژگی‌های خاص خود را دارد. برای مثال، ممکن است یک سکو از کاربران وفادارتری برخوردار باشد، اما میزان بازدید محتوای آن در مقایسه با سایر پلتفرم‌ها کمتر باشد.
الله‌داد درباره شبکه اجتماعی ویراستی نیز گفت: به دلیل تفاوت در ماهیت و شیوه محاسبه بازدیدها، ارزیابی این شبکه اجتماعی با استفاده از شاخص ضریب نفوذ انجام می‌شود. بر اساس آمار ارائه‌شده، ضریب نفوذ محتوای ویراستی در میان مخاطبان آن حدود ۸۰ درصد برآورد شده است.
محتوای سیاسی و امنیتی در صدر بازدیدهای روبیکا
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به الگوهای محتوایی کاربران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: تحولات نظامی و موضوع جنگ در این دوره تأثیر قابل‌توجهی بر نوع محتوای منتشرشده در سکوهای داخلی داشته است.
وی افزود: در روبیکا، محتوای سیاسی و امنیتی نزدیک به ۵۳ درصد از سهم تولید محتوا و حدود ۵۰ درصد از مجموع بازدیدها را به خود اختصاص داده است.
به گفته الله‌داد، محتوای سرگرمی در این سکو ۱۶.۷ درصد از سهم تولید محتوا و ۱۵.۷ درصد از سهم بازدیدها را داشته است. در مقابل، محتوای اقتصادی با سهم ۱۵.۶ درصدی از تولیدات، توانسته ۱۸.۱ درصد از بازدیدها را جذب کند.
این آمار نشان می‌دهد سهم بازدید محتوای اقتصادی در روبیکا از سهم آن در تولید محتوا بیشتر بوده است؛ موضوعی که می‌تواند بیانگر توجه قابل‌توجه کاربران به اخبار و مطالب اقتصادی باشد.
رشد محتوای اقتصادی و معیشتی در پیام‌رسان بله
الله‌داد با اشاره به تغییر الگوی محتوایی در پیام‌رسان بله اظهار کرد: سهم محتوای اقتصادی و معیشتی در این سکو از ۱۱ درصد به ۱۹.۴ درصد افزایش یافته و روند رشد آن همچنان ادامه دارد.
وی افزود: محتوای اقتصادی و معیشتی در بله ۱۹.۴ درصد از تولید محتوا و ۲۱.۵ درصد از بازدیدها را به خود اختصاص داده است؛ درحالی‌که سهم مطالب مرتبط با جنگ در این پلتفرم کاهش یافته است.
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی تأکید کرد: افزایش تعداد کانال‌های مرتبط با تحلیل اقتصادی، اعلام قیمت‌ها و موضوعات معیشتی در برخی سکوهای داخلی، به‌ویژه بله و روبیکا، از روندهای قابل‌توجه در فضای مجازی کشور به شمار می‌رود.
سهم محتوای سیاسی و دینی در شبکه اجتماعی ویراستی
وی درباره وضعیت محتوایی ویراستی گفت: محتوای سیاسی ۴۲.۷ درصد از تولیدات این شبکه اجتماعی را تشکیل می‌دهد و ضریب نفوذ آن ۴۴.۷ درصد گزارش شده است.
الله‌داد ادامه داد: محتوای دینی و انقلابی نیز ۲۳.۷ درصد از تولید محتوا و ۲۷.۶ درصد از میزان مخاطب را به خود اختصاص داده است. همچنین سهم محتوای اجتماعی و فرهنگی در این شبکه اجتماعی به‌ترتیب ۹.۶ و ۸.۱ درصد اعلام شده است.
به گفته وی، بررسی این شاخص‌ها به شناخت بهتر رفتار عمومی مخاطبان و میزان توجه آن‌ها به موضوعات مختلف در شبکه‌های اجتماعی داخلی کمک می‌کند.
سروش‌پلاس در مسیر توسعه محتوای سرگرمی و سبک زندگی
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به روند فعالیت سروش‌پلاس اظهار کرد: رصد جدی این سکو حدود سه ماه است که انجام می‌شود و آمارهای موجود، وضعیت فعالیت آن را در همین دوره نشان می‌دهد.
وی افزود: محتوای سرگرمی، سبک زندگی و خانواده سهم قابل‌توجهی از تولیدات سروش‌پلاس را تشکیل می‌دهد. همچنین کانال‌های مرتبط با فیلم و سریال، آشپزی، خانواده و سایر موضوعات سبک زندگی در این پلتفرم در حال گسترش هستند.
الله‌داد با بیان اینکه سهم بازدید سروش‌پلاس هنوز با سهم تولید محتوای آن تناسب کامل ندارد، خاطرنشان کرد: با توجه به روند رشد این سکو، احتمال دارد سروش‌پلاس در آینده به رقیبی جدی برای سایر پلتفرم‌های داخلی در حوزه سرگرمی و سبک زندگی تبدیل شود.
وفاداری کاربران ایتا به محتوای اجتماعی و سبک زندگی
الله‌داد درباره الگوی فعالیت کاربران ایتا گفت: محتوای این پیام‌رسان بیشتر در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، اجتماعی و سبک زندگی قرار می‌گیرد و موضوعات سبک زندگی از مهم‌ترین بخش‌های محتوایی آن به شمار می‌روند.
وی افزود: محتوای اجتماعی و سبک زندگی در ایتا ۲۳.۵ درصد از تولید محتوا و ۲۸.۲ درصد از بازدیدها را به خود اختصاص داده است.
به گفته رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، وجود گروه‌های خانوادگی و فامیلی متعدد در ایتا و بازنشر مطالب در این گروه‌ها از عواملی است که می‌تواند به افزایش بازدید و تداوم حضور کاربران در این سکو کمک کند.
ماندگاری کاربران پیام‌رسان‌های داخلی پس از تحولات اخیر
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به تغییرات رفتار کاربران در ماه‌های گذشته اظهار کرد: بررسی روند فعالیت سکوهای داخلی نشان می‌دهد برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها، پس از تحولات مرتبط با جنگ، کاربران این پلتفرم‌ها به‌طور گسترده از آن‌ها خارج نشدند و بخشی از مخاطبان جدید نیز در این سکوها باقی ماندند.
وی افزود: پیش از این تحولات، برخی کاربران شناخت کافی از امکانات و خدمات پیام‌رسان‌های داخلی نداشتند و همین مسئله بر میزان استفاده آن‌ها تأثیر می‌گذاشت؛ اما با افزایش حضور اطرافیان و شکل‌گیری شبکه‌های ارتباطی در این پلتفرم‌ها، استفاده از آن‌ها نیز گسترش یافت.
الله‌داد با اشاره به بررسی روند فعالیت کاربران از تیر و مردادماه گفت: ثبات حضور و وفاداری کاربران به پیام‌رسان‌های داخلی قابل‌توجه بوده است و این روند حتی با وجود دسترسی به سایر امکانات و پلتفرم‌ها نیز ادامه یافته است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: موضوعات مرتبط با جنگ، به‌ویژه تحولات مربوط به تنگه هرمز، همچنان در کانون توجه کاربران قرار دارد و اخبار و تحلیل‌های مرتبط با این حوزه با جدیت دنبال می‌شود.
افزایش توجه به اخبار اقتصادی و موضوع مذاکرات
الله‌داد با تشریح مهم‌ترین موضوعات مورد توجه کاربران در حوزه‌های مختلف گفت: در حوزه سیاسی، موضوع مذاکرات همچنان از محورهای پررنگ اخبار منتشرشده در کانال‌ها و صفحات عمومی است.
وی افزود: در حوزه اقتصاد و معیشت نیز حجم اخبار و تحلیل‌های اقتصادی در مجموع سکوهای داخلی رو به افزایش است و این روند به‌ویژه در روبیکا و بله نمود بیشتری دارد.
به گفته وی، کانال‌های مرتبط با تحلیل بازار، اعلام قیمت‌ها و موضوعات معیشتی در حال گسترش هستند و کاربران در این حوزه‌ها به‌طور مستمر محتوای جدیدی را دنبال می‌کنند.
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی همچنین با اشاره به وضعیت محتوای سرگرمی و سبک زندگی اظهار کرد: مخاطبان این حوزه‌ها از وفادارترین گروه‌های کاربران در پیام‌رسان‌های داخلی محسوب می‌شوند.
آمار کاربران فعال در اختیار سکوهاست
الله‌داد درباره تعداد کاربران فعال و اطلاعات تجاری سکوهای داخلی گفت: اطلاعات جمع‌آوری‌شده در گزارش مرکز ملی فضای مجازی بر داده‌های عمومی و قابل مشاهده در شبکه متمرکز است.
وی افزود: آمار دقیق کاربران فعال و برخی اطلاعات تجاری، جزو اطلاعات شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات است؛ بااین‌حال، میزان تولید محتوا و حجم بازدیدها می‌تواند تصویری از تغییرات فعالیت مخاطبان در این سکوها ارائه دهد.
به گفته وی، افزایش قابل‌توجه بازدید محتوا در یک پلتفرم نسبت به دوره‌های گذشته می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در میزان توجه مخاطبان و گستردگی فعالیت آن باشد، هرچند این شاخص به‌تنهایی جایگزین آمار دقیق کاربران فعال نیست.
الله‌داد همچنین از آماده‌شدن گزارش مهرماه مرکز پایش و فراداده خبر داد و گفت: این گزارش در اختیار عموم قرار خواهد گرفت و از مردادماه به بعد نیز مقایسه وضعیت و تغییرات پیام‌رسان‌های داخلی به‌صورت منظم دنبال خواهد شد.
رصد کلان رفتار کاربران و پیگیری تخلفات در چارچوب وظایف نهادها
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی در بخش پایانی این نشست درباره نحوه رصد محتوای مجرمانه اظهار کرد: رصد محتوای مجرمانه در زمره محورهای اصلی بررسی رفتار عمومی کاربران در این مرکز قرار ندارد و نهادهای مسئول دیگر، این موضوع را در چارچوب وظایف خود پیگیری می‌کنند.
وی تأکید کرد: رویکرد مرکز پایش، تحلیل کلان فضای مجازی و بررسی رفتار عمومی مخاطبان است و این مرکز به‌طور مستقیم بر محتوای یک کانال یا فعالیت یک کاربر مشخص متمرکز نیست.
الله‌داد افزود: موارد مرتبط با تخلفات که در جریان رصدها شناسایی شوند، در چارچوب تقسیم وظایف به نهادهای ذی‌ربط منعکس می‌شوند و موضوع قانون‌مندی فضای مجازی نیز از سوی دستگاه‌های مسئول دنبال می‌شود.
بر اساس آمار اعلام‌شده، افزایش حجم تولید محتوا، رشد بازدیدها و گسترش فعالیت‌های اقتصادی در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داخلی، از مهم‌ترین روندهای شناسایی‌شده در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ است؛ روندی که به گفته مسئولان مرکز ملی فضای مجازی، می‌تواند در شکل‌گیری و توسعه اقتصاد دیجیتال کشور نقش مؤثری داشته باشد.