معاون آموزش ابتدایی:
در هر پایه دوره ابتدایی بر روی یک مهارت مورد نیاز کار میکنیم
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، با اشاره به تأکید رئیسجمهور بر مهارتآموزی دانشآموزان گفت: از همان جلسات اولی که خدمت رئیسجمهور بودیم، بر بحث مهارتآموزی تأکید داشتند؛ بر اینکه آموزش را بهگونهای ارائه کنیم که دانشآموزان کاربست آموختههای خود را در زندگی واقعی تجربه کنند و به مهارتهایی مجهز شوند که در اینجا و اکنون و برای زندگی کردن به کارشان بیاید.
وی افزود: عبارت مشهوری که بارها از رئیسجمهور شنیدهایم این است که اگر بتوانیم مدارس و بچهها را درست تربیت کنیم، میتوانیم بسیاری از مشکلات جامعه را حل کنیم. امروز نیز به معلمان همین درخواست را داشتند و به بچهها گفتند که بسیاری از این مسائل با شماست و در دست شماست.
حکیمزاده با اشاره به رویکرد دولت و تأکید رئیسجمهور بر این موضوع اظهار کرد: با توجه به رویکردی که دولت داشت و تأکیدی که شخص رئیسجمهور داشتند، از ما خواستند به صورت ویژه روی این موضوع کار کنیم. ایشان گفتند شاید به نظر ما برسد که انجام برخی عبادتها حتماً کار خیر است، اما تعبیر ایشان این بود که وقتی میگوییم یکی از بهترین کارها و عبادتها این است که یاد بگیریم چگونه درست زندگی کنیم و با درست زندگی کردن این فرصت را برای همه فراهم کنیم که درست زندگی کنند، این موضوع اهمیت ویژهای دارد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: به خاطر همین طراحی که داشتیم، گفتیم در هر پایه دوره ابتدایی روی یک مهارت مورد نیاز کار کنیم و متناسب با سن بچهها و پیشینه فرهنگی و تمدنی که داریم، این مهارتها را آموزش دهیم.
وی توضیح داد: برای پایه اول دبستان روی «ادب» تأکید کردیم که وقتی این مفهوم باز شود، از همان نکتهای که در این جلسه مطرح شد، فرد حریم خصوصی دیگران را رعایت میکند، وقتی کسی حریم خصوصی دارد از او اجازه میگیرد و موارد بسیار دیگری را رعایت میکند.
حکیمزاده با بیان اینکه این کار به صورت تدریجی انجام شده است، گفت: نگفتیم معلم ما برود و توضیح بدهد؛ بلکه گفتیم فعالیتی را طراحی کنید که وقتی درس کتاب درسی را ارائه میکنید، بچهها تمرین کنند و این مهارت را در عمل بیاموزند.
وی افزود: خوشبختانه ۶ جلد از این مجموعه آماده شده است؛ پایه اول «ادب» بود، پایه دوم «نظم» و پایه سوم «مسئولیتپذیری در مصرف درست انرژی» بود که با توجه به مشکلاتی که داریم، بسیار مهم است بچهها یاد بگیرند هر کسی چه سهمی دارد و این مسئولیت را بپذیرد.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: در بعضی از فعالیتهایی که در مدارس انجام شده بود، جالب بود که معلمان به صورت عملی به بچهها گفته بودند برای اینکه هم ریاضی یاد بگیرند، قبضهایی را که از طریق پیامک و موارد دیگر برای خانواده میآید، مدیریت کنند و آن را بیاورند و خانواده را مدیریت کنند.
وی اظهار کرد: اگر دانشآموز این قبض را مدیریت کند، جمع و تفریق را یاد میگیرد، متوجه میشود چقدر مصرف شده، در چه تعدادی ضرب شده و چه اتفاقی افتاده است. به این ترتیب، بچهها با این مفاهیم آشنا میشوند و ریاضی با بحث مسئولیتپذیری تلفیق میشود؛ یعنی مسئولیت مدیریت این موضوع با دانشآموز است و اگر این کار را انجام دهد، خانواده را نیز یاد میدهد که آن را مدیریت کنند. بعد اگر مصرف کاهش پیدا کرده باشد، دانشآموز امتیاز میگیرد که این فعالیت بسیار جالبی است.
وی افزود: پایه چهارم «همدلی» بود پایه پنجم «جرأتورزی» است؛ یعنی کمکم که کودک به سن نوجوانی میرسد، یاد بگیرد چگونه جرأتورزانه و به صورت منطقی «نه» بگوید، در جایی که باید نه بگوید، برای جلوگیری از آسیبهای اجتماعی این مهارت را داشته باشد. پایه ششم نیز «تابآوری» است.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به برنامههای مربوط به خانواده نیز گفت: همچنین یک برنامه متمرکز خانواده با عنوان «سواد تربیتی والدین» داشتیم تا همزمان خانوادهها نیز بتوانند این موارد را رعایت کنند.
حکیمزاده با تشریح آخرین وضعیت ثبتنام دانشآموزان، شناسایی و جذب بازماندگان از تحصیل و برنامههای این معاونت برای جلوگیری از ترک تحصیل، گفت: ثبتنام حدود ۹۹ درصد دانشآموزان دوره ابتدایی بهصورت غیرحضوری و از طریق مدیران مدارس انجام شده و بیش از ۹۸ درصد کلاس اولیها نیز ثبتنام قطعی شدهاند.
وی با اشاره به روند ثبتنام دانشآموزان دوره ابتدایی اظهار کرد: همه دانشآموزانی که سال گذشته در مدرسه بودند، توسط مدیران مدارس بدون مراجعه حضوری ثبتنام شدند و تنها در مواردی که دانشآموز مدرسه خود را تغییر داده باشد، جابهجایی انجام شده است. خوشبختانه در دوره ابتدایی حدود ۹۹ درصد ثبتنامها به همین شکل انجام شده است.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش افزود: در پایه اول ابتدایی، سنجش انجام شده و حدود یک ماه است که بهصورت روزانه آمار ثبتنام این دانشآموزان را دریافت و به استانها بازخورد میدهیم. بر اساس پیشبینیهای انجامشده، تاکنون بیش از ۹۸ درصد کلاس اولیها ثبتنام قطعی شدهاند و منتظر هستیم همه آمارها از سامانه بینا و سامانه سجا منتقل شود تا بتوانیم آمار قطعی ارائه کنیم.
حکیمزاده با اشاره به آمار بازماندگان از تحصیل در سال گذشته گفت: در سال گذشته ۱۴۰ هزار و ۵۶۲ کودک بازمانده از تحصیل داشتیم که بیشترین آمار مربوط به استانهای سیستان و بلوچستان، شهر تهران، خراسان رضوی و خوزستان بود. بیشترین تعداد بازماندگان نیز مربوط به پایه اول ابتدایی با ۵۴ هزار و ۴۴۵ نفر بود.
وی درباره نحوه شناسایی بازماندگان از تحصیل توضیح داد: سامانهای داریم که پس از انجام ثبتنامها و در اختیار داشتن کد ملی دانشآموزان، کدهای ملی موجود در مدارس با کدهای ملی موجود تطبیق داده میشود و نخستین مجموعهای که در اختیار ما قرار میگیرد، کودکانی هستند که کد ملی دارند، اما در مدرسه حضور ندارند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: این کودکان بر اساس کد ملی به استانهای مربوطه اعلام میشوند و در سامانه قرار میگیرند. در این سامانه برای هر کودک یک پیگیریکننده مشخص میشود؛ برای مثال به یک همکار اعلام میشود که پیگیری ۲۰ کودک بر عهده اوست. وظیفه ما این است که هر کودکی را که شناسایی میکنیم، ثبتنام کنیم، برای او معلم اختصاص دهیم و مدرسه ایجاد کنیم.
حکیمزاده افزود: عوامل بازماندگی از تحصیل در اختیار آموزش و پرورش نیست، اما بیش از ۳۰۰ مدرسه داریم که بیش از یک کلاس با یک دانشآموز دارند؛ یعنی حتی برای یک دانشآموز نیز یک معلم اختصاص دادهایم.
وی با اشاره به دلایل مختلف شناسایی نشدن برخی کودکان گفت: در سامانه دلایل مختلفی پیشبینی شده است. برخی خانوادهها جابهجا میشوند و متأسفانه جابهجایی جمعیت در کشور ما ساماندهی نمیشود. در بسیاری از کشورها اگر فردی بخواهد از یک شهر به شهر دیگر برود، باید ظرف دو هفته به شهرداری مراجعه و جابهجایی خود را ثبت کند تا بتواند از خدمات شهری استفاده کند، خانه اجاره کند یا خودرو بخرد؛ اما در کشور ما اینگونه نیست و افراد میتوانند از نقطهای از کشور به نقطه دیگر بروند، بدون اینکه این جابهجایی در آمار جمعیتی ثبت شود.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: برای مثال، اگر اکنون کودکی را که ۶ سال قبل متولد شده شناسایی میکنیم، آدرسی از او داریم که ممکن است دیگر در آنجا حضور نداشته باشد. همچنین سال گذشته با پلیس مهاجرت مکاتبه کردیم و مشخص شد ۴۱ هزار و ۷۱۲ نفر از این افراد خارج از کشور و همراه خانوادههای خود از کشور خارج شدهاند و بنابراین نمیتوانند جزو جمعیت داخل کشور محسوب شوند.
حکیمزاده گفت: برخی دیگر از افراد نیز معلولیتهای شدید دارند. با سازمان بهزیستی مکاتبه و اطلاعات را با یکدیگر به اشتراک گذاشتیم و حدود ۱۸ هزار و چند صد دانشآموز در این شرایط بودند.
وی افزود: از باقیمانده این آمار، ۴۸ هزار نفر را شناسایی و به مدرسه بازگرداندیم که این میزان بیسابقه است. یکی از دلایلی که توانستیم این میزان رشد را داشته باشیم، هماهنگی و همکاری خوبی بود که با سایر دستگاهها داشتیم.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: آموزش و پرورش بهتنهایی نمیتواند این مسئله را حل کند. رئیسجمهور در یکی از سفرهای خود به استانها، آمار بازماندگان از تحصیل را درخواست کرده بود و این آمار ایشان را بسیار نگران کرده بود، زیرا بخشی از آمارها متناقض بود و دورههای تحصیلی نیز در گزارشها تفکیک نشده بود.
حکیمزاده ادامه داد: بر همین اساس تأکید شد این برنامه بهصورت ویژه در دستور کار فرمانداران قرار گیرد. در مواردی که دانشآموز ثبتنام نشده بود، اسامی خانوادهها را به دادستانی اعلام کردیم و معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه همکاری بسیار خوبی داشت. دادستانها در بسیاری از استانها عملاً در کنار ما بودند و مکاتبه میکردند که خانوادهها باید فرزندان خود را ثبتنام کنند.
وی افزود: آموزش و پرورش قدرت و اختیار لازم برای برخورد با خانوادههایی که از ثبتنام فرزند خود خودداری میکنند ندارد و گاهی همکاران ما وقتی درباره علت حضور نداشتن کودک سؤال میکنند، خانوادهها پاسخ میدهند که شما چهکاره هستید؛ اما خوشبختانه با همکاری دستگاههای مختلف، بخشی از کودکانی که شناسایی شده بودند و به مدرسه نمیآمدند، بازگشتند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به ترکیب جنسیتی بازماندگان از تحصیل گفت: ۵۵.۴۵ درصد بازماندگان از تحصیل پسر و ۴۴.۵۵ درصد دختر هستند و تعداد پسران بازمانده از تحصیل از دختران بیشتر شده است.
حکیمزاده درباره دلایل بازماندگی از تحصیل نیز اظهار کرد: برخی والدین اعلام کردهاند که کودک از نظر جسمی ضعیف است و اصرار داشتهاند سال آینده ثبتنام شود. برخی مدارس غیردولتی نیز شرط کردهاند که کودک باید دوره پیشدبستانی را در همان مدرسه گذرانده باشد، در حالی که ما از هفت سال تمام، کلاس اول را آغاز میکنیم و بیش از ۶ هزار نفر از این کودکان در چنین شرایطی قرار داشتند.
وی افزود: بیماری صعبالعلاج یا مشکلات شدید روحی و روانی ۴ هزار و ۴۴۹ نفر، مسائل فرهنگی و ممانعت اولیا از تحصیل ۴ هزار ۷۰۶ مورد، کودکان استثنایی آموزشناپذیر ۲ هزار و ۵۴۱ نفر و فقر مالی خانواده ۲ هزار ۴۹۱ مورد بوده است.
حکیمزاده ادامه داد: ترس از مدرسه، وابستگی به اولیا و مشکلاتی از این دست نیز از دلایل شناساییشده بوده که ۲هزار ۱۷۷ مورد را شامل میشود. همچنین ۲۰۷۰ کودک بدسرپرست یا بیسرپرست، از جمله در شرایط ناشی از طلاق و اعتیاد، شناسایی شدهاند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به تحصیل برخی کودکان در مدارس دینی گفت: تحصیل در مدارس دینی یکی از مواردی است که در بسیاری از استانهای مرزی رایج است. بهطور خاص در استان سیستان و بلوچستان، برخی کودکان در مدارس دینی تحصیل کردهاند و در مدرسه ثبتنام نشدهاند.
وی افزود: تحصیل در مراکز غیرمجاز و فاقد مجوز رسمی، اشتغال به کار کودک و فوت کودکانی که شناسنامه آنها به هر دلیلی باطل نشده بود، از دیگر موارد شناساییشده است. ۷۱۷ کودک فوتشده در آمار قرار گرفته بودند. همچنین بیماری والدین که مانع حضور کودک در مدرسه شده بود.
حکیمزاده تأکید کرد: این موارد بهصورت مورد به مورد استخراج شده و در سامانه مشخص است؛ بهگونهای که در هر استان مشخص است هر کودک چه پیگیریکنندهای دارد و علت بازماندن او از تحصیل چیست.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش تأکید کرد: اینکه هر کسی یک مرکز برای خودش ایجاد کند و آموزش را با تعریفی که خودش دارد ارائه دهد، مورد تأیید نظام رسمی نیست. گزارشهایی که به ما میرسد، نشاندهنده آسیبهایی است که در برخی موارد رخ داده و خانوادهها نیز شکایت کردهاند و گفتهاند از این موضوع اطلاع نداشتیم و به ما گفته بودند به این مرکز مراجعه کنیم و اتفاقاتی برای فرزندمان افتاده است.
حکیمزاده گفت: سیستم رسمی حاکمیتی، آموزش را به رسمیت میشناسد و تأکید دارد که آموزش باید نظاممند باشد. تعریف آموزش در خانه این نیست که افراد بدون مجوز، سیستمی را برای خودشان راهاندازی کنند و تعریف خاص خود را داشته باشند؛ این موضوع از جهت علمی نیز تعریف مشخصی دارد.
وی در درباره استقبال خانوادهها از مدارس رسمی گفت: اینکه ۱۶ میلیون و چند صد هزار دانشآموز در مدارس سراسر کشور حضور دارند، ممکن است در برخی موارد به دلیل تبلیغات غلط یا ناآگاهی خانوادهها باشد و عدهای نیز به این سمت بروند، اما نمیتوان این موضوع را نشانه کنار گذاشته شدن نظام رسمی آموزش کشور از سوی خانوادهها دانست.