دستاوردهای حاصل از توسعه نظارتهای هوشمند قضایی در سالهای اخیر نشان میدهد رویکرد جدید قوه قضاییه در استفاده از ابزارهای آماری، پایش مستمر عملکرد دادسراها و ساماندهی فرآیندهای اجرایی، توانسته است بخش قابل توجهی از چالشهای مرتبط با رسوب پروندهها، اطاله دادرسی و تأخیر در رسیدگی را کاهش دهد.
به گزارش ایسنا، به نقل از قوه قضائیه توسعه نظارتهای هوشمند قضایی، ساماندهی فرآیندهای دادسرا و شفافسازی شاخصهای آماری در سالهای اخیر، دستاوردهای قابل توجهی برای دستگاه قضایی به همراه داشته است؛ به گونهای که میانگین زمان انتظار ارجاع شکواییهها بیش از ۸۷ درصد کاهش یافته، شکواییههای رسوبی به شکل محسوسی ساماندهی شده و شاخصهای اطاله دادرسی و پروندههای مسن نیز روندی کاهشی را تجربه کردهاند.
نظارت قضایی بر اساس بند ۳ اصل ۱۵۶، اصل ۱۵۷، بند یک اصل ۱۵۸ و در اجرای اصل ۱۶۱ قانون اساسی بر تمامی شئون محاکم و مراجع قضایی اعمال میشود. این نظارتها با هدف ارزیابی مستمر عملکرد مراجع قضایی، بررسی علمی آرای صادره، جلوگیری از تشتت آرا، ایجاد رویه قضایی واحد و ارتقای کیفیت دادرسی انجام میشود.
در سالهای اخیر، قوه قضاییه با تمرکز بر استفاده از روشهای نوین نظارتی، توسعه سامانههای هوشمند، ارتقای نظام ارزیابی و بهرهگیری از شاخصهای آماری استاندارد، برنامهای جامع برای افزایش کارآمدی و اثربخشی نظارتهای قضایی در دستور کار قرار داده است؛ برنامهای که نتایج آن در بهبود فرآیندهای دادسرا و کاهش اطاله دادرسی قابل مشاهده است.
این اقدام علاوه بر تسریع در انجام تحقیقات مقدماتی، به حفظ ادله، کاهش اطاله دادرسی، جلوگیری از بازداشتهای غیرضروری و افزایش استحکام تصمیمات و آرای قضایی کمک کرده است.
شفافسازی آمارها؛ نظارت مبتنی بر داده در دادسراها
یکی دیگر از محورهای مهم تحول در نظارت قضایی، استقرار نظام شفافسازی آمارها و رویههای قضایی بوده است. در این چارچوب، ۱۲ شاخص آماری استاندارد شناسایی و مورد سنجش قرار گرفته که از جمله آنها میتوان به کثرت آمار مختومه شعب تحقیق در پنج روز پایانی ماه، میزان قرارهای منع تعقیب در پروندههای سرقت و تعداد شکواییههای رسوبی ارجاع نشده در کارتابل ضابطان اشاره کرد.
پایش مستمر این شاخصها، همراه با بازرسیهای میدانی و پیگیری مستمر از دادسراهای سراسر کشور، زمینه افزایش سرعت رسیدگی، ارتقای رضایتمندی مردم، کاهش اطاله دادرسی و افزایش اتقان تصمیمات قضایی را فراهم کرده است.
کاهش چشمگیر زمان ارجاع و رسیدگی به پروندهها
نتایج حاصل از اجرای نظام نظارت آماری و هوشمند در دادسراها نشان میدهد میانگین زمان انتظار هر شکواییه برای ارجاع به شعبه از سال ۱۴۰۰ تا سال ۱۴۰۴ بیش از ۸۷ درصد کاهش یافته است.
همچنین میزان شکواییههای رسوبی در کارتابل ضابطان در سال ۱۴۰۴ نسبت به سالهای گذشته بیش از ۶۵ درصد کاهش یافته است؛ موضوعی که نقش مهمی در روانسازی فرآیند رسیدگی و جلوگیری از انباشت پروندهها داشته است.
کاهش اطاله دادرسی و پروندههای مسن
ساماندهی اطلاعات آماری و شفافسازی فرآیندهای رسیدگی، آثار محسوسی بر شاخصهای کلان قضایی نیز بر جای گذاشته است.
بر اساس آمارهای اعلام شده، در نتیجه اجرای این برنامهها:
• اطاله دادرسی ۱۰ درصد کاهش یافته است.
• مدت زمان رسیدگی در شعب تحقیق دادسرا ۱۰ درصد کاهش یافته است.
• تعداد پروندههای مسن نیز ۱۰ درصد کاهش یافته است.
این دستاوردها نشان میدهد حرکت دستگاه قضایی به سمت نظارت دادهمحور و هوشمند، علاوه بر ارتقای کارآمدی ساختارهای قضایی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت خدمات قضایی و افزایش رضایتمندی مراجعان داشته است.
بر اساس این گزارش؛ دستاوردهای حاصل از توسعه نظارتهای هوشمند قضایی در سالهای اخیر نشان میدهد رویکرد جدید قوه قضاییه در استفاده از ابزارهای آماری، پایش مستمر عملکرد دادسراها و ساماندهی فرآیندهای اجرایی، توانسته است بخش قابل توجهی از چالشهای مرتبط با رسوب پروندهها، اطاله دادرسی و تأخیر در رسیدگی را کاهش دهد.
کاهش بیش از ۸۷ درصدی زمان ارجاع شکواییهها، کاهش بیش از ۶۵ درصدی شکواییههای رسوبی و بهبود شاخصهای رسیدگی، از مهمترین نتایج این تحول در نظام نظارت قضایی به شمار میرود.