نشریه آمریکایی «پالتیکو» روز چهارشنبه در گزارشی به بررسی رویکردهای «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا در حوزه سیاست خارجی پرداخت و نوشت که اظهارات و اقدامات وی باعث شده که برخی از دیپلماتها توانایی او برای مدیریت بحرانهای جهانی را زیرسوال ببرند.
به گزارش ایسنا، پالتیکو در گزارش خود نوشت ونس - که در حال حاضر جدیترین گزینه احتمالی برای نامزدی جمهوریخواهان در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ به شمار میرود - بیش از پیش در کانون توجه بازیگران قدرتمند جهانی قرار گرفته است. مقامات خارجی که با ونس کار کردهاند میگویند او و متحدانش در حوزه سیاست خارجی در حلقه نزدیک به ترامپ نفوذ قابلتوجهی دارند.
در میان محافل دیپلماتیک، این امید وجود دارد که اگر ونس به کاخ سفید راه یابد، رئیسجمهوری قابلپیشبینیتر از رئیس فعلیاش (ترامپ) باشد و روند تصمیمگیری منظمتری را دنبال کند اما در عین حال، ونس بسیاری از مقامات در پایتختهای مختلف را نگران کرده است. آنها از این نگرانند که او بیش از حد مایل باشد ایدئولوژی را بر واقعیت ترجیح دهد. آنها میترسند که ونس دانش کافی از تاریخ جهان نداشته باشد. در برخی موارد نیز تردید دارند که او درباره مسائل مناطق مختلف جهان موضع روشنی داشته باشد.
یک دیپلمات اروپایی در این رابطه به پولیتیکو گفت: «او یک روشنفکر است، بنابراین همه نقاط قوت و ضعف روشنفکران را دارد. بسیار باهوش است و عمق نظری و انتزاعی زیادی دارد اما احتمالا عملگرا نیست و چندان با جزئیات تاریخی و سازوکارهای جهان آشنا نیست.»
به نوشته پالتیکو، ونس تنها ۴۱ سال دارد و مدت زیادی در مناصب دولتی نبوده است. دیپلماتها و مقاماتی که با آنها صحبت شده، میدانند که او در حال حاضر باید مراقب باشد فاصله زیادی از دیدگاههای ترامپ نگیرد. آنها همچنین انتظار ندارند ونس در این مرحله دستورکاری کاملا شکل گرفته برای سیاست خارجی در جهان دراختیار داشته باشد.
با این حال، برخی مقامات خارجی باتوجه به اقداماتی که ونس تاکنون انجام داده، نگراناند که وقتی او چشمانداز خود را تدوین کند، آن چشمانداز فاقد عمق و ظرافت لازم باشد و بیشتر به دنبال امتیازگیری باشد تا حل مشکلات. (چنین نگرانی در برخی بخشهای دولت ترامپ نیز مطرح است.)
بالاخره این ونس بود که در دیدار جنجالی دفتر بیضی، حمله لفظی به رئیسجمهور اوکراین را هدایت کرد؛ رویدادی که بسیاری از دیپلماتها را به این نتیجه رساند که او فردی متکبر است. همچنین این ونس بود که در گروهی در سیگنال در زمان کنفرانس امنیتی مونیخ در سال گذشته، کشورهای اروپایی را به اتکای بیش از حد به کمکهای دفاعی آمریکا و محدود کردن بیش از اندازه آزادی بیان محافظهکاران متهم کرده است. او همچنین درباره «نجات تمدن اروپا و غرب از مهاجرت گسترده» سخن گفته است.
نگرانیهای ونس درباره جهان بهندرت ریشه در مسائل سنتی سیاست خارجی مانند اشاعه هستهای، مدیریت درگیریها یا تغییرات اقلیمی دارد. با کمی دقت روشن میشود که او سیاست خارجی را عمدتا از دریچه مسائل داخلی آمریکا میبیند؛ مسائلی که اغلب حول اقتصاد، طبقات اجتماعی و فرهنگ میچرخند.
جمعبندی یک دیپلمات پیشین آمریکای لاتین چنین بود: «او واقعا به منافع هیچ کشور دیگری اهمیت نمیدهد.»
این میتواند خطرناک باشد، زیرا با وجود علاقه ونس به مرزها، مشکلات در سرزمینی بسیار دور میتوانند به طور ناگهانی در دم در آمریکا منفجر شوند.
ونس معتقد است نظم جهانی مبتنی بر قواعد پس از جنگ جهانی دوم - با نهادهای چندجانبه و تجارت آزاد - پروژهای بوده که در طول زمان برای رویای محققنشده در تبدیل چین به یک دموکراسی، به طبقه کارگر آمریکا آسیب زده است. او که کهنهسرباز جنگ عراق است، باور دارد بسیاری از افراد طبقه کارگر در «جنگهای بیپایان» جان باختند؛ جنگهایی که کمکی به منافع آمریکا نکردند. به گفته او، انسجام اجتماعی آمریکا همچنین با مهاجرت بیش از حد تهدید میشود. ونس که با زنی هندیتبار آمریکایی ازدواج کرده، تاکید میکند این نگرانیها درباره نژاد یا قومیت نیست، بلکه درباره ارزشهاست.
تقریبا تمامی دوازده دیپلماتی که با پالتیکو گفتوگو کردند معتقد بودند جیدی ونس بیش از دونالد ترامپ فردی ایدئولوژیک است. همچنین این برداشت وجود دارد که آمریکای تحت رهبری ونس، منزویتر از آمریکای ترامپ خواهد بود. برخی انتظار دارند ونس حضور نظامی آمریکا در خارج از کشور را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
یک دیپلمات اروپایی دیگر پیشبینی کرد: «فکر نمیکنم او بخواهد آمریکا را دوباره به تامینکننده اصلی کمکهای مالی و امنیتی در سراسر جهان تبدیل کند.»
پژوهشگر ارشد اندیشکده محافظهکار «مرکز نوسازی آمریکا» و از متحدان ونس گفت که معاون رئیسجمهور آمریکا مصمم است اقتصاد آمریکا بهویژه برای کمک به طبقه کارگر و بازسازی پایه صنعتی کشور تقویت کند. او افزود که بعید است ونس اجازه دهد آمریکا نقش «پلیس جهانی» را ایفا کند.
این پژوهشگر با این حال تاکید کرد که دیگر رهبران نباید دانش ونس را دستکم بگیرند یا او را فردی بپندارند که نمیتواند واقعیت را بپذیرد. او گفت: «او بسیار اهل مطالعه است… وقتی مردم میگویند جیدی ونس ایدئولوژیک است، منظورشان این است که او برای تغییر راهبرد کلان آمریکا بسیار مصممتر است.»
اما برای مقامات خارجی، بسیاری از ادعاهای ونس درباره جهانیسازی، مهاجرت و مسائل دیگر، سادهسازیهای افراطی است که میتواند به ائتلافهای آمریکا آسیب بیشتری بزند.
پالتیکو در ادامه نوشت که ونس فارغ از دیدگاههایش، یکی از معدود کانالهای قابلاعتماد برای دسترسی به ترامپ است که در حال حاضر تصمیمگیرنده نهایی سیاست خارجی به شمار میرود.
دیپلماتها و افراد آشنا با حلقه داخلی ترامپ گفتهاند ونس در تمامی مباحث اصلی سیاست خارجی دولت ترامپ - از ایران تا گرینلند - حضور داشته است. (ونس تاکید کرده که بهطور کامل در جریان عملیاتی که به دستگیری «نیکولاس مادورو» رئیسجمهور ونزوئلا انجامید قرار داشته، هرچند برخی گزارشها خلاف آن را مطرح کرده بودند. گفته میشود او در گفتوگوهای مربوط به درگیری میان رواندا و کنگو نیز نقش داشته است.)
به نوشته این رسانه آمریکایی، ونس همچنین در مذاکرات آتشبس میان ایران و اسرائیل در زمان جنگ ۱۲ روزه مشارکت داشت. یک مقام خاورمیانهای گفت: «او بسیار نتیجهمحور است. در میانجیگری میتواند قاطع باشد اما در عین حال بسیار حرفهای عمل میکند. آماده است هر دو طرف را تحت فشار بگذارد.»
دیپلماتهایی که بیش از همه در درک ونس دچار دشواری هستند، اهل آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا هستند؛ زیرا معاون رئیسجمهور توجه محدودی به این مناطق داشته است.
یک دیپلمات آسیایی تصریح کرد: «او برای ما یک معما است.»
سخنگوی ونس در بیانیهای گفت «نقش معاون رئیسجمهور در سیاست خارجی این دولت بسیار ساده است: او آنجاست تا اطمینان حاصل کند سیاست خارجی "اول آمریکا" ترامپ در هر مرحله اجرا میشود.»
اگر ونس نامزد ریاستجمهوری شود، یکی از بزرگترین چالشهای او توضیح دادن - و شاید در برخی موارد فاصله گرفتن از - تصمیمات سیاست خارجی ترامپ خواهد بود. او همین حالا نیز در نخستین سال معاونت خود ناچار شده برای توجیه عملیات نظامی ترامپ علیه ایران و ونزوئلا نوعی بندبازی سیاسی انجام دهد.
پالتیکو در انتها نوشت که ونس در این مسیر تنها نخواهد بود. هر نامزد جمهوریخواهی باید با کارنامه ترامپ روبهرو شود. این احتمالا شامل «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا نیز میشود که سابقه طولانیتری در سیاست خارجی دارد و تغییر مواضع متعددی در کارنامهاش دیده میشود.
مقامات خارجی از این موضوع دلگرم میشوند که ونس زمانی با ترامپ مخالفت کرده بود اما این مخالفت باعث شده بود موفقیت او در حزب جمهوریخواه تقریبا غیرممکن شود. این نشان میدهد ونس، با وجود گرایشهای ایدئولوژیکش، میتواند انعطافپذیر باشد - هرچند شاید به دلایل فرصتطلبانه.
یک مقام اروپایی درباره احتمال ریاستجمهوری ونس گفت: «زندگی آسانتر میشد اگر میتوانستیم خودمان مشکلاتمان را انتخاب کنیم اما در عوض، با همانهایی که نصیبمان میشود کنار میآییم.»