در این یادداشت آمده است: در سراسر جهان حدود یک‌سوم غذای تولیدشده برای مصرف انسان هدر می‌رود. در ایران نیز ضایعات مواد غذایی معادل ۳۵ میلیون تن با ارزش تقریبی ۱۵ میلیارد دلار در سال است که کشور ما را در ردیف کشورهای نخست دنیا از نظر هدررفت غذا قرار می‌دهد. نکته مهم این است که بخش بزرگی از این هدررفت در سطح خانوار رخ می‌دهد؛ یعنی همان‌جایی که خود ما می‌توانیم با راهکارهای ساده، بیشترین تأثیر را بگذاریم.
۱. برنامه‌ریزی قبل از خرید
- فهرست خرید بنویسیم. مطالعات نشان می‌دهد استفاده از فهرست خرید، مقدار غذای دور ریخته‌شده را حدود ۲۰ درصد کاهش می‌دهد. فهرست، نه‌تنها از خریدهای احساسی و تکراری جلوگیری می‌کند، بلکه در زمان و هزینه هم صرفه‌جویی می‌کند.
- موجودی یخچال و کابینت را بررسی کنیم. قبل از رفتن به فروشگاه، نگاهی به آنچه داریم بیندازیم. این کار از خرید تکراری و انبار شدن مواد غذایی جلوگیری می‌کند.
- برنامه غذایی هفتگی تهیه کنیم. وقتی بدانیم هر روز چه غذایی خواهیم پخت، دقیق‌تر خرید می‌کنیم و مواد غذایی قبل از فاسد شدن مصرف می‌شود.
۲. انتخاب هوشمندانه هنگام خرید
- به اندازه بسته‌بندی توجه کنیم. بسته‌های بزرگ برای خانواده‌های کم‌جمعیت مناسب نیست و باعث دور ریختن غذا می‌شود. تا ۲۵ درصد هدررفت غذا، ناشی از بسته‌بندی‌های بیش از حد بزرگ است.
- مواد غذایی با ظاهر ناقص را هم بخریم، به طور مثال میوه‌ها و سبزی هایی که ظاهر بی‌عیبی ندارد اما سالم و قابل مصرف است، انتخاب خوبی برای کاهش ضایعات خواهد بود.
- خرید عمده را محدود کنیم. خریدهای پرحجم و متمرکز، احتمال فاسد شدن مواد غذایی را افزایش می‌دهد. خریدهای کوچک‌تر و مکرر از فروشگاه‌های محلی، هدررفت را کاهش می‌دهد.
۳. ذخیره‌سازی صحیح
- مواد غذایی را طبقه‌بندی و سازماندهی کنیم. مواد جدیدتر را پشت و قدیمی‌ترها را جلو بگذاریم تا زودتر مصرف شود.
- از ظروف شفاف استفاده کنیم. ظروف شفاف باعث می‌شود محتویات داخل یخچال دیده شود و فراموش نشود. برچسب زدن و نوشتن تاریخ روی ظروف نیز بسیار مفید است.
- دمای مناسب را رعایت کنیم. برخی سبزی ها مثل سیب‌زمینی، هویج و مارچوبه نباید در معرض نور مستقیم باشد. میوه‌ها و سبزی هایی که در یخچال نگهداری نمی‌شود، در دمای خنک حدود ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد نگهداری شود.
- میوه‌های تولیدکننده «اتیلن» را جدا نگه داریم. موز، سیب و برخی میوه‌های دیگر گاز اتیلن تولید می‌کند که باعث رسیدن سریع‌تر سایر محصولات می‌شود.
۴. پخت‌وپز به اندازه نیاز خانواده
- در حد نیاز غذا بپزیم. یکی از دلایل اصلی هدررفت غذا، پخت بیش از مقدار موردنیاز است. یادگیری تخمین دقیق حجم غذا بر اساس تعداد افراد و عادات غذایی آن‌ها، مهارت مهمی است.
- بر اساس مواد غذایی موجود در خانه آشپزی کنیم. به جای دنبال کردن دستورالعمل‌های ثابت آشپزی که ممکن است به اسراف منجر شود، از مواد موجود در یخچال و باقی‌مانده‌ها برای تهیه غذاهای جدید استفاده کنیم.
- مصرف غذاهای آماده و بیرون‌بر را کاهش دهیم. سفارش بیش از حد غذا از رستوران و خرید غذاهای آماده، هم هزینه بیشتری دارد و هم باعث دور ریختن مواد غذایی خانگی می‌شود.
۵. استفاده از بشقاب کوچک‌تر
- از بشقاب‌های کوچک‌تر استفاده کنیم. بشقاب بزرگ باعث می‌شود غذای بیشتری برداریم و در نتیجه مواد غذایی بیشتری دور بریزیم. بشقاب کوچک به ما کمک می‌کند به اندازه نیاز غذا بکشیم.
- بیشتر غذای خانگی بخوریم. افرادی که بیشتر در رستوران غذا می‌خورند، زباله بیشتری تولید می‌کنند. غذا خوردن در خانه و استفاده از غذاهای خانگی، هم سالم‌تر است و هم ضایعات کمتری دارد.
۶. مدیریت باقی‌مانده‌ها
- باقی‌مانده غذا را دور نریزیم. استفاده مجدد از غذای باقی‌مانده یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش ضایعات است. خانواده‌هایی که به‌طور منظم از باقی‌مانده‌ها استفاده می‌کنند، ضایعات کمتری تولید می‌کنند.
- باقی‌مانده‌ها را در جای مشخصی از یخچال بگذاریم. یک فضای خاص در یخچال به باقی‌مانده‌ها اختصاص دهیم تا فراموش نشود.
- نگرش خود را تغییر دهیم. سرو کردن باقی‌مانده غذا برای مهمانان یا اعضای خانواده، نه‌تنها قابل قبول است، بلکه یک رفتار مسوولانه محسوب می‌شود.
- اگر غذای اضافی قابل مصرف داریم، می‌توانیم آن را با دیگران تقسیم کنیم. این کار هم از هدررفت جلوگیری می‌کند و هم به نیازمندان کمک می‌رساند.
۷. استفاده از فناوری‌های جدید
- برخی نرم‌افزارهای تلفن همراه به ما کمک می‌کند تا موجودی مواد غذایی خود را مدیریت کنیم، تاریخ انقضاء را یادآوری کنیم و وعده‌های غذایی را برنامه‌ریزی کنیم.
- فناوری‌های جدید مانند یخچال‌های مجهز به دوربین داخلی یا سیستم‌های رمزنگاری رنگی، به ما کمک می‌کند محتویات یخچال را ببینیم و از فاسد شدن غذاها جلوگیری کنیم.
کاهش دورریز غذا فقط یک کار اقتصادی نیست؛ بلکه یک مسوولیت اجتماعی و زیست‌محیطی است. هر خانواده با رعایت همین نکات ساده می‌تواند در حفظ منابع طبیعی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و ساختن آینده‌ای پایدارتر نقش مؤثری ایفا کند.
